Δευτέρα 25 Αυγούστου 2014

Ο πόλεμος που δεν ονομάζεται


Τον πόλεμο δεν μπορούμε να τον ζήσουμε όπως είναι. Μόνο να τον παρακολουθούμε μπορούμε στα μέσα, να τον παρατηρούμε σαν θέαμα, αναλύοντάς τον και χτίζοντας λέξεις γύρω του. Κι αυτό δεν είναι κακό, αλλά αντίθετα ενεργεί σαν ένας τρόπος συνηγορίας με αυτόν που υποφέρει και είναι μακριά. Μιλάμε για πόλεμο, μιλάμε τον πόλεμο, κι έτσι ο παλμός του έχει γίνει ο δικός μας.

Εάν ο πόλεμος μπορούσε να αναπαρασταθεί με λέξεις, ίσως οριζόταν ως η ενεργητική πλευρά του θανάτου. Εάν δηλαδή ο θάνατος είχε χέρια και πόδια, η πράξη του θα ήταν πόλεμος, σε αντίθεση με την παθητική του πλευρά, το φυσικό θάνατο, τη φυσική ανάσα της ζωής. Ο πόλεμος είναι η παραβίαση αυτής της φυσικής ανάπαυσης. Κάθε φυσικός μηχανισμός παύει να λειτουργεί, σαν το πόδι που αποσυντονίζει τη μετρική αρμονία στο δρόμο των μυρμηγκιών.

Επιπλέον, κάθε φυσικός θάνατος ενέχει ένα όνομα. Πέθανε ο τάδε, ο πατέρας του τάδε, ο γιος του τάδε. Δημιουργείται ένα κενό που θα μείνει ως έχει, γιατί η απουσία αυτή έχει διαμορφωθεί και εγγραφεί. Ετσι εκείνος που χάνεται αποκτά μνήμη και ιστορία στο μυαλό αυτού που μένει πίσω.

Στον πόλεμο δεν έχουν σημασία τα ονόματα. Κανέναν στην ουσία δεν τον νοιάζει ποιος πέθανε και από τι. Στον πόλεμο σημασία έχουν μόνο τα νούμερα. Οι απολεσθέντες έχουν γίνει ένα με το συμβάν, ή αλλιώς το συμβάν τούς ρουφάει όλη τη δόξα. Ετσι ο πόλεμος στην ουσία δεν έχει όνομα και αφαιρεί το όνομα που ο κάθε θάνατος δικαιούται.

Ο πόλεμος είναι ευνουχιστικός. Σταματάει τη σκέψη. Δημιουργεί ένα κενό στην αντίληψη, και δεν αφήνει χώρο για σύμβολα, σχήματα και δημιουργία. Ενέχει μία δύναμη, που ανιχνεύει ό,τι πολεμικό συμβαίνει μέσα μας και το οικειοποιείται. Ετσι ο εξωτερικός πόλεμος είναι και εσωτερικός. Αφήνει κάτι ως παρακαταθήκη, κι αυτό δεν έχει να κάνει ούτε με ονόματα ούτε με αναλύσεις ούτε με αίτια κι αποτελέσματα, αλλά με κάτι άλλο, όχι τόσο απτό. Γιατί όλοι μπορεί να ξεχάσουμε κάποια στιγμή το όνομα αυτού που μένει πίσω, ποιος όμως θα ξεχάσει τον πόνο του;

Ο πόλεμος αφήνει πίσω του ανθρώπινο πόνο. Είναι το κατακάθι απ' το αγκάθι της πληγής. Αφήνει μια πληγή ανοιχτή, ένα κενό που δεν γεμίζει με τίποτα. Σε αφήνει εκεί αποσβολωμένο να θεάσαι, κλείνοντας μέσα σου μια γιγάντια σφαίρα λύπης, σαν να έχεις καταπιεί απ' το μπουκαλάκι του θανάτου λίγο νερό.

Κι έτσι μετά έρχονται τα λόγια, η ανάγκη να τον ονομάσουμε, να τον αναλύσουμε, χτίζοντας γύρω του και γύρω μας θωρακισμένο τείχος. Ετσι ελέγχουμε τις παραφύσεις του με την ελπίδα ότι αυτό το θανατικό έχει γίνει κάπως πιο ελεγχόμενο μέσα μας.

Αυτό το θανατικό όμως έχει αυτονομία. Η πλοκή του προχωράει από μονή της και οι αναλύσεις μας περί πολέμου είναι σαν το χορικό που πλαισιώνει αυτήν την πλοκή. Είναι μια αφανής συμμαχία μεταξύ μας, το σωσίβιο για το κύμα που αφοδεύει κόσμο, εκείνο το παραγωγικό διάλειμμα άνωσης ενώ επιπλέεις στην κόκκινη θάλασσα του ίδιου ματωμένου κεφαλιού.

Ετσι, όσο κι αν μέσα απ' τα λόγια μας ο πόλεμος πλαισιώνεται, στην ουσία μόνο μέσα απ' τα ψυχικά μας δάχτυλα μπορεί να αγγιχτεί και να ονομαστεί. Κι αυτό γιατί υπάρχει κάτι πέρα απ' τα στοιβαγμένα στάχυα του πολέμου. Υπάρχει κι αυτό που αντιλαμβάνεσαι όταν τα ακουμπάς με τις αισθήσεις σου. Οτι είναι στάχυα μουσκεμένα απ' τα δάκρυα εκείνου του πόνου του ανώνυμου, του αστοιχείωτου, που ως βουητό ή νοσταλγικό μουσικό χαλί συνοδεύει πίσω και πέρα απ' τα γεγονότα».

χκ


(δημοσιευμένο στην Ελευθεροτυπία: http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.columns&id=443645)

Τετάρτη 6 Αυγούστου 2014

ο Β. Λεοντάρης διαβάζοντας: https://www.youtube.com/watch?v=K-mVbejYQJs#t=28
Σήμερα έφυγε ο Βύρων Λεοντάρης, ο 'ποιητής της ήττας'...


ΑΠΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΙ

Το δείλι σέρνεται κι αλλάζει πάλι δέρμα
Μες τις ψυχές μας, απαρνιέται όλα ξανά
τα χρώματά του – κι απομένουμε στεγνά
τοπία χωρίς αρχή και χωρίς τέρμα.

Γρίφοι λυμένοι και ξανά μπλεγμένοι
χτυπιόμαστε όλη μέρα σαν τυφλοί
για μια καλύτερη θεσούλα στο κλουβί
κι όλο βρισκόμαστε σφιχτότερα δεμένοι.

Στα λόγια σπάταλοι, φιλάργυροι όμως στο αίμα
κάναμε χάος το τοσοδά μας το μυαλό
-ο φόβος είναι θερμοκήπιο καλό,
ανθίζει σ’ όλες του τις ποικιλίες το ψέμα.



Ακούς και δεν γνωρίζεις τ’ όνομά σου,
κρυώνει η μοίρα που παλιά σου ‘χε δοθεί
-σε ποιές λοιπόν παγίδες έχουμε συρθεί;
Μέγα κακό είναι ν’αρνηθείς τ’ ανάστημά σου.

Δεν είναι ο κόσμος πείραμα στους τρόμους
του απείρου, όχι, δεν είναι δοκιμή.
Μπορείς να σέρνεσαι μια ολόκληρη ζωή,
υπογραφή δειλή μέσα στους δρόμους;

Θα ‘ναι φριχτό να φύγουμε έτσι, δίχως
μια πίστη, έναν αγώνα, μια κραυγή
-άνθρωποι που πεθάναν δίχως μια αμυχή,
άνθρωποι που “διελύθησαν ησύχως….’

(από την “Ομίχλη του μεσημεριού’, 1959)


[πηγή: ο αναγνώστης]

Κυριακή 3 Αυγούστου 2014

Παρασκευή 1 Αυγούστου 2014

http://www.youtube.com/watch?v=fj24ALFh4lc

Καλοκαίρι
η γαλάζια προκυμαία θα σε φέρει
καλοκαίρι
καρεκλάκια, πετονιές μέσ’ το πανέρι
μες τη βόλτα αυτού του κόσμου που μας ξέρει
καλοκαίρι
πλάι στα μέγαρα, στις τέντες με τ’ αγέρι
καλοκαίρι
με χρυσούς ανεμιστήρες μεταφέρει
την βανίλια με το δίσκο του στο χέρι
την κοψιά μιας προτομής μέσ’ το παρτέρι
καλοκαίρι
μ’ ανοιχτό πουκαμισάκι στα ίδια μέρη

Καλοκαίρι
με μισόκλειστες τις γρίλιες μεσημέρι
καλοκαίρι
καθρεφτάκια και μια θάλασσα που τρέμει
στο ταβάνι και τους γύψους μεσημέρι
καλοκαίρι
με τον κούκο μέσ’ τα πεύκα και στ’ αμπέλι
καλοκαίρι
στόμα υγρό, μικροί λαγώνες, καλοκαίρι
με τη φέτα το καρπούζι στο ‘να χέρι
με φιλιά μισολιωμένα, καλοκαίρι
καλοκαίρι
λίγες φλούδες στης κουζίνας το μαχαίρι

Καλοκαίρι
του σκυμμένου θεριστή του τυφλοχέρη
καλοκαίρι
με βαριά μοτοσικλέτα μες τα σκέλη
τους φακούς του ανάβει μέρα μεσημέρι
καλοκαίρι
όλο πίσσα και κατράμι καλοκαίρι
καλοκαίρι
με τον ρόγχο του air condition μεσημέρι
φαλακροί μέσ’ τις σακούλες μας σαν γέροι
εκεινού με τ’ άσπρο κράνος που μας ξέρει
καλοκαίρι
μια οσμή νεκροθαλάμου, καλοκαίρι

Καλοκαίρι
στην αρχή σαν έγχρωμο έργο στην Ταγγέρη
αλλά εν τέλει
με του κάτω κόσμου το έγκαυμα στο χέρι
την λαχτάρα του στον κόσμο περιφέρει
καλοκαίρι
στον χαμό του οδηγημένο και το ξέρει
καλοκαίρι
τόσο ώριμο που πέφτοντας προσφέρει
μια πλημμύρα των καρπών, στάρι και μέλι
στον σπασμό του το απόλυτο το αστέρι
καλοκαίρι
μες τα κόκκινα της δύσης του ανατέλλει

Τετάρτη 30 Ιουλίου 2014

Τρίτη 29 Ιουλίου 2014

Κέρκυρα


Το βράδυ θα πέφτει πάντα στα νερά. Γείρε στην προκυμαία 

όταν μακραίνουν τα φώτα της πόλης και πες δεν έμεινε τίποτα 
στα λιόδεντρα που δένονται με τη θάλασσα. Όπου κι αν πας 
θ’ αρχίζεις ένα αίσθημα και θα τ’ αφήνεις μισό τελειωμένο 
Γείρε και πες δεν έμεινε τίποτα 
μια ξεραμένη μέδουσα πάνω στο βράχο 
το χέρι μου ανεπαίσθητα στον ώμο και η μαλακή γραμμή του ορίζοντα 
στα μάτια σου

Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου

Δευτέρα 28 Ιουλίου 2014

Απομεσήμερο στον πλανήτη Κυκλάδες 

Ουρλιάζει ο γάιδαρος σαν γριέντζω 
δαγκώνει τ’ αγκωνάρια στις ξερολιθιές 
ο άνεμος τζίτζικες ξεριζώνει 
φρενάρουν τόσο λαγαρά τα κύματα τα μνήματα κι ένα γριάκι 
πάνω στα βράχια σκίζονται ξεκαρδίζονται 
σκάρτα σκούτερ σπέρνουν εμετά μεταλλικά 
σούπερ σύννεφα σκιάζουν τις ντομάτες 
τον δαίμονα μέσα στις ντομάτες 
γάτες περνούν ξυστά στη σκέψη κατακίτρινες 
ήταν μεσημέρι όταν σε πήρε και σε σήκωσε 
φως είσαι χαμένο κορμί 
ο τρικυκλάς διαλαλεί 
έχω πράμα σκασμός μεγάφωνο σαλεύει κάπως 
μπα ήταν λίγη ταραχή και πάει 
να πάλι λέω αν ρωτάτε 
η Σοφία γαλήνια κοιμάται. 


Σάκης Σερέφας,
Κάστρο Σίφνου, Ιούλιος 1999

Πηγή : Andro.gr

Τετάρτη 23 Ιουλίου 2014

H´ 

Μὰ τί γυρεύουν οἱ ψυχές μας ταξιδεύοντας 
πάνω σὲ καταστρώματα κατελυμένων καραβιῶν 
στριμωγμένες μὲ γυναῖκες κίτρινες καὶ μωρὰ ποὺ κλαῖνε 
χωρὶς νὰ μποροῦν νὰ ξεχαστοῦν οὔτε μὲ τὰ χελιδονόψαρα 
οὔτε μὲ τ᾿ ἄστρα ποὺ δηλώνουν στὴν ἄκρη τὰ κατάρτια. 
Τριμμένες ἀπὸ τοὺς δίσκους τῶν φωνογράφων 
δεμένες ἄθελα μ᾿ ἀνύπαρχτα προσκυνήματα 
μουρμουρίζοντας σπασμένες σκέψεις ἀπὸ ξένες γλῶσσες. 

Μὰ τί γυρεύουν οἱ ψυχές μας ταξιδεύοντας 
πάνω στὰ σαπισμένα θαλάσσια ξύλα 
ἀπὸ λιμάνι σὲ λιμάνι; 

Μετακινώντας τσακισμένες πέτρες, ἀνασαίνοντας 
τὴ δροσιὰ τοῦ πεύκου πιὸ δύσκολα κάθε μέρα, 
κολυμπώντας στὰ νερὰ τούτης τῆς θάλασσας 
κι ἐκείνης τῆς θάλασσας, 
χωρὶς ἁφὴ 
χωρὶς ἀνθρώπους 
μέσα σε μία πατρίδα ποὺ δὲν εἶναι πιὰ δική μας 
οὔτε δική σας. 

Τὸ ξέραμε πὼς ἦταν ὡραῖα τὰ νησιὰ 
κάπου ἐδῶ τριγύρω ποὺ ψηλαφοῦμε 
λίγο πιὸ χαμηλὰ ἢ λίγο πιὸ ψηλὰ 
ἕνα ἐλάχιστο διάστημα.

Γ. Σεφέρης

Δευτέρα 21 Ιουλίου 2014

Θάλασσα

Ομως τα στήθια που τα ταράζει κάποιο
θανάσιμο πάθος δεν θα γαληνέψουν

Τα σύννεφα γιγάντικα φαντάζουν κι ασημένια
στο μολυβένιον ουρανό
σαν τα χτυπά του ήλιου το φως· σαν τα χτυπά ο αγέρας
φεύγουνε πίσω απ' το βουνό.

Κι είναι θεριό η θάλασσα. Το παρδαλό της χρώμα
δίνει της -- μπλαβό εκεί μακριά,
πιο δώθε ανοιχτοπράσινο κι ακόμα δώθε γκρίζο --
κάποια παράξενη θωριά.

Κ. Καρυωτάκης